Meslek hastalıkları, işin veya çalışma koşullarının neden olduğu bir hastalık veya bozukluktur. Bu hastalıkları, iş yerindeki zararlı maruziyetler nedeniyle gelişir ve maruziyetler ile hastalık arasındaki ilişki tıbbi araştırmalarla iyi bilinir. Başka bir deyişle, bu hastalıkların iş dışındaki faktörlerden kaynaklanması makul şüphenin ötesinde olası değildir. Örneğin, kimyasal maddelerle çalışan bir işçi solunum yolu hastalıkları geliştirebilir veya sürekli tekrarlayan hareketler yapan bir çalışan kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları yaşayabilir. Meslek nedeniyle meydana gelen hastalıklar, çalışanların sağlığı ve güvenliği için iş yerinde gerekli önlemlerin alınmaması durumunda ortaya çıkar. Dolayısı ile işverenlerin sorumluluğunda olan oldukça önemli bir konudur.
Meslek Hastalıkları Nasıl Belirlenir?
Meslek hastalıkları, işyerinde bulunan faktörlerin etkisiyle ortaya çıkan sağlık sorunlarının genel adıdır. Türkiye’de 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 14. maddesine göre, meslek hastalığı; sigortalının çalıştığı işin niteliğinden kaynaklanan tekrarlayan sebepler veya işin yürütüm şartları nedeniyle ortaya çıkan geçici veya sürekli sağlık sorunları, bedensel veya ruhsal engellilik durumlarını ifade eder. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) gibi uluslararası kuruluşlar tarafından meslek hastalıkları; çalışılan işle ilişkili olarak zararlı bir etken ile etkilenen insan vücudu arasında açık bir neden-sonuç ilişkisinin bulunduğu sağlık sorunları grubu olarak tanımlanmaktadır. Bu hastalıklar, etkenle işçinin ilk temasından 1 hafta ile 40 yıl arasında ortaya çıkabilir. Bu nedenle işyerindeki tüm kayıtların düzenli bir şekilde tutulması büyük önem taşır.
Meslek Hastalıkları Önlenebilir Mi?
Bu hastalıkların tanısında temel özellikler, çalışanların maruz kaldığı işyeri ortam koşullarına bağlı olarak gelişen hastalıkları belirlemek için kullanılan kriterler ve yöntemlerdir. İşte meslek hastalıklarının tanısında dikkate alınması gereken temel özellikler:
- Mesleki Geçmiş: Hastanın çalıştığı işlerin ve bu işlerde maruz kaldığı potansiyel tehlikelerin detaylı bir geçmişi. Bu, kimyasallar, fiziksel zorlanmalar, gürültü, radyasyon gibi faktörleri içerebilir.
- Maruziyet Süresi ve Düzeyi: Hastanın hangi maddelere ne kadar süre ve hangi yoğunlukta maruz kaldığı bilgisi. Bu konu hastalığın meslekle ilişkisini belirlemede kritiktir.
- Belirti ve Semptomlar: Hastalığın belirtileri ve semptomlarının meslekle ilişkili olup olmadığını belirlemek. Meslek hastalıkları genellikle belirli bir maruziyetten sonra spesifik belirtiler gösterir.
- Klinik ve Laboratuvar Bulguları: Fizik muayene ve laboratuvar testleri ile elde edilen bulgular. Bu bulgular, hastalığın tanısını doğrulamada yardımcı olur.
- Epidemiyolojik Veriler: Belirli bir iş kolunda çalışan diğer kişilerde benzer belirtilerin olup olmadığını incelemek. Bu, meslek hastalığının toplumsal düzeyde yaygınlığını değerlendirmede önemlidir.
- İşyerinde Risk Değerlendirmesi: İşyerinde yapılan risk değerlendirmesi sonuçları. Bu değerlendirme sonuçlarında, işyerindeki tehlikeleri ve bu tehlikelerin kontrol altına alınıp alınmadığını ortaya koyar.
- Yasal ve Mevzuat Bilgisi: Ülkenin iş sağlığı ve güvenliği mevzuatında yer alan meslek hastalıkları tanı kriterleri ve raporlama zorunlulukları hakkında bilgi sahibi olmak.
- Koruyucu Önlemler ve Eğitim: İşyerinde alınan koruyucu önlemler ve çalışanlara verilen eğitimlerin değerlendirilmesi. Koruyucu önlemler ve eğitim, hastalığın önlenebilir olup olmadığını ve mevcut önlemlerin yeterliliğini belirler.
- Meslek Hastalıkları Uzmanının Değerlendirmesi: Uzman bir doktor tarafından yapılan değerlendirme ve gerekli görüldüğünde ileri tetkikler.
Bu özellikler, meslek hastalıklarının doğru tanısı ve uygun tedavi planlarının oluşturulması için temel oluşturur. Tanı sürecinde bu faktörlerin detaylı bir şekilde incelenmesi, hastanın sağlık durumunun işyeri koşulları ile ilişkilendirilmesini sağlar.
Meslek Hastalığı Bildirim Süresi Nedir?
Kanuna göre sigortalı olanlar ile kanun kapsamındaki kursiyerlerin meslek hastalığına yakalanmaları durumunda, hastalık öğrenildikten sonra işveren veya sigortalılar, bu durumu öğrendikleri günden itibaren 3 iş günü içinde ilçe sosyal sigortalar dairesine elektronik ortamda e-tebligat programı aracılığıyla bildirmek zorundadır. Bu nedenle, hastalık ile ilgili bilgi alındıktan sonra 3 iş günü içinde bildirim yapılmazsa, bu kişilerin haklardan yararlanmaları mümkün olmayabilir. Bu nedenle, meslek hastalığı bildirim süresi 3 iş günü olarak bilinmektedir.
Meslek Hastalığına Sebep Olan Etmenler Nelerdir?
- Fiziksel Kaynaklı: Gürültü, titreşim, yüksek ve alçak basınç, radyasyon, toz.
- Biyolojik Kaynaklı: Bakteri, virüs, biyoteknolojik.
- Kimyasal Kaynaklı: Ağır metaller, çözücüler, gazlar.
- Psikolojik
- Özensiz Ergonomi Kaynaklı
İnşaat Sektöründe Sık Görülen Meslek Hastalıkları Nelerdir?
- Gürültü nedeniyle meydana gelen işitme kaybı
- Mesleki KOAH
- Mesleki Astım
- Beyaz Parmak Hastalığı
- Dermatitler
- HAVS Sendromu (El Kol Titreşmesi)
- Kas ve İskelet Sistemi Rahatsızlıklar
- Depresyon
- Anksiyete Bozukluğu
- Karpal Tünel Sendromu
- Hipersensivite Pnömonisi (Akciğer Rahatsızlıkları)
- Termal Konfor Riski ile İlişkili Hastalıklar
- Pnömokonyozlar (Akciğerde Toz Birikmesi)
- Asbestozis, Metozelyoma (Asbestle İlişkili hastalıklar)
İnşaat Sektöründe Riskler Nelerdir?
- Fiziksel riskler
- Kimyasal riskler
- Ergonomik riskler
- Psikososyal riskler
- Biyolojik riskler
İnşaat Güven Endeksine Göz Atın!
Güven endeksi, Haziran ayında hizmet, perakende ticaret ve inşaat sektörlerinde düşüş göstermiştir. Mevsim etkilerinden arındırılmış veriler incelendiğinde, hizmet sektöründe güven endeksi %1,5 azalarak 115,4, perakende ticaret sektöründe %2,6 azalarak 108,8 ve inşaat sektöründe %0,5 azalarak 87,9 seviyelerine gerilemiştir. İnşaat sektöründeki bu %0,5’lik düşüş, sektördeki mevcut ekonomik dalgalanmalar ve maliyet artışları gibi çeşitli faktörlerle ilişkilendirilebilir. İnşaat sektöründe güven endeksinin düşmesine neden olan başlıca etkenler şu şekilde özetlenebilir:
- Maliyet Artışları: İnşaat malzemelerindeki fiyat artışları, sektörde faaliyet gösteren firmaların maliyetlerini önemli ölçüde yükseltmiştir. Bu durum, projelerin karlılığını ve sürdürülebilirliğini olumsuz yönde etkilemektedir.
- Finansman Zorlukları: Ekonomik belirsizlikler ve bankaların kredi verme konusundaki çekimser tavrı, inşaat sektöründe finansman bulmayı zorlaştırmaktadır. Bu da projelerin başlamasını veya devam etmesini güçleştirmektedir.
- Talep Düşüşü: Konut ve ticari gayrimenkul talebindeki azalma, inşaat sektöründe yeni projelere olan ilgiyi azaltmıştır. Özellikle konut piyasasında yaşanan durgunluk, sektördeki güvenin zayıflamasına yol açmaktadır.
- Regülasyon ve İdari Engeller: İnşaat izin süreçlerindeki bürokratik zorluklar ve düzenleyici değişiklikler, projelerin gecikmesine veya iptal edilmesine sebep olabilmektedir.
Bu faktörler bir araya geldiğinde, inşaat sektöründe güven endeksinin %0,5 oranında düşmesine neden olmuş ve genel olarak sektördeki belirsizlik ve risk algısını artırmıştır. Bu durum, sektörün gelecekteki performansı üzerinde de etkili olabilir.
